Bệnh Lở mồm, long móng và biện pháp phòng, chữa trị bệnh



Bệnh lở mồm long móng là bệnh truyền nhiá»…m cấp tính, lây lan nhanh, gây hiệu quả nghiêm trọng về kinh tế, xã há»™i và môi trường. Để hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và các biện pháp phòng và chữa trị bệnh có hiệu quả, Golden Vet xin giá»›i thiệu vài nét cÆ¡ bản về bệnh lở mồm, long móng và các biện pháp phòng, chữa trị bệnh...

 1. Nguyên nhân gây bệnh lở mồm long móng gia súc.

Bệnh lở mồm, long móng gia súc (LMLM) là bệnh truyền nhiá»…m, lây lan nhanh, gây ra bởi 1 trong 7 type vi rút: Type A, O, C, Asia1, SAT1, SAT2, SAT3, vá»›i hÆ¡n 60 phân type. ở Việt Nam Ä‘ã phát hiện bệnh gây ra bởi 3 type A, O và  Asia1. Bệnh LMLM lây lan qua đường tiếp xúc giữa Ä‘á»™ng vật khoẻ vá»›i Ä‘á»™ng vật, sản phẩm Ä‘á»™ng vật, thức ăn, nÆ°á»›c uống, không khí, chất thải, dụng cụ, phÆ°Æ¡ng tiện vận chuyển, có măng mầm bệnh. Bệnh lây lan từ vùng này sang vùng khác, tỉnh này sang tỉnh khác, nÆ°á»›c này sang nÆ°á»›c khác theo đường vận chuyển Ä‘á»™ng vật, sản phẩm Ä‘á»™ng vật ở dạng tÆ°Æ¡i sống (kể cả thịt Æ°á»›p Ä‘ông, da, xÆ°Æ¡ng, sừng, móng, sữa, lông,... ). Động vật mắc bệnh LMLM là các loài Ä‘á»™ng vật có móng guốc chẵn nhÆ°: trâu, bò, lợn, dê, cừu, hÆ°u, nai,...
Theo Tổ chức Thú y thế giá»›i (OIE), Ä‘ây là bệnh dịch xếp đầu tiên ở bảng A (gồm các bệnh truyền nhiá»…m nguy hiểm nhất cho chăn nuôi và hạn chế thÆ°Æ¡ng mại đối vá»›i Ä‘á»™ng vật, sản phẩm Ä‘á»™ng vật).

II. Triệu chứng bệnh LMLM gia súc.

1.Thời kỳ ủ bệnh LMLM gia súc thường từ 2 -5 ngày (đối vá»›i trâu, bò) và 5- 7 ngày (đối vá»›i lợn), nhiều nhất là 21 ngày. Khi phát bệnh gia súc có triệu chứng: trong 2 - 3 ngày đầu gia súc sốt cao trên 40oC, mệt mỏi, lông dá»±ng, mÅ©i khô, da nóng; đứng lên, nằm xuống khó khăn, kém ăn; miệng chảy nhiều nÆ°á»›c dãi có bọt; bị viêm dạng mụn nÆ°á»›c ở lợi, vành mÅ©i, vành móng, kẽ móng chân, đầu vú. Khi mụn nÆ°á»›c vỡ ra sẽ làm lở, loét ở mồm, móng chân; bệnh nặng có thể làm long móng, nhất là ở lợn. Con vật Ä‘i lại khó khăn, thường Ä‘i khập khiá»…ng, run rẩy. Ngoài ra, đối vá»›i bò khi bị bệnh thường hay nâng chân lên rồi lại hạ chân xuống nhiều lần, ở lợn thì thường hay ở tÆ° thế ngồi hoặc quỳ hai đầu gối chân trÆ°á»›c.
 
 
2. Sau phát bệnh từ 10 đến 15 ngày, con vật có thể khỏi về triệu chứng lâm sàng, nhÆ°ng mầm bệnh vẫn tồn tại trong con vật từ 3-4 tuần (đối vá»›i lợn), 4 tháng (đối vá»›i dê), 9 tháng đối vá»›i cừu, 2-3 năm (đối vá»›i trâu, bò) và tiếp tục thải mầm bệnh ra môi trường làm phát sinh và lây lan dịch bệnh.

III. Phòng bệnh lở mồm long móng.

1. Bệnh LMLM có thể hạn chế được thiệt hại Ä‘áng kể bằng các biện pháp  vệ sinh phòng dịch, kiểm dịch Ä‘á»™ng vật, sản phẩm Ä‘á»™ng vật, tiêm phòng vắcxin.
 
 
2.  Tăng cường công tác tuyên truyền để mọi người hiểu biết về nguyên nhân, triệu chứng, tác hại và cách phòng, chống bệnh bệnh LMLM.
3.  Dùng Teroxylin 20% (chi tiết xem phần thông tin sản phẩm).
4.  Thá»±c hiện tiêm phòng vắcxin, nhất là vùng khống chế, vùng đệm, vùng có dịch xảy ra trong vòng 2 năm gần Ä‘ây. Thá»±c hiện tiêm phòng hai lần trong má»™t năm, lần thứ nhất cách lần thứ hai 6 tháng, lần thứ nhất nên tiêm vào tháng 3 - 4 trong năm, lần thứ hai nên tiêm vào tháng 9 - 10  trong năm.
4. Vận Ä‘á»™ng mọi người chăn nuôi gia súc cam kết thá»±c hiện “5 không”: không dấu dịch; không mua gia súc, sản phẩm gia súc mắc bệnh; không bán chạy gia súc mắc bệnh; không thả rông gia súc, không vận chuyển gia súc bị bệnh ra khỏi vùng dịch; không vứt xác gia súc bừa bãi ra môi trường.
5. Cách ly triệt để gia súc ốm, không cho chăn thả tập trung; thường xuyên thá»±c hiện vệ sinh chuồng trại, bãi chăn thả, dụng cụ chăn nuôi, phÆ°Æ¡ng tiện vận chuyển, diệt loài gậm nhấm,... thá»±c hiện tiêu Ä‘á»™c, khá»­ trùng khu vá»±c có gia súc bị ốm, chết. Có thể dùng má»™t trong các hoá chất sau để tiêu Ä‘á»™c, khá»­ trùng: Formol  2%, NaOH 2%, Crezin 5%, nÆ°á»›c vôi 20%, vôi bá»™t và má»™t số hoá chất khác được sá»­ dụng theo hÆ°á»›ng dẫn của nhà sản xuất, cán bá»™ thú y.
6. Con giống Ä‘Æ°a vào chăn nuôi phải khoẻ mạnh, có nguồn gốc rõ ràng, Ä‘ã được tiêm phòng LMLM; trÆ°á»›c khi nhập Ä‘àn phải được nuôi cách ly 21 ngày. Thức ăn, nÆ°á»›c uống dùng trong chăn nuôi phải đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh thú y. Người vào thăm quan, nhân viên thú y,... trÆ°á»›c khi ra, vào khu vá»±c chăn nuôi phải phải được vệ sinh, khá»­ trùng và trang bị bảo há»™.
7. Thá»±c hiện kiểm dịch Ä‘á»™ng vật nghiêm ngặt để khỏi bị lây lan theo địa lý.
8. Khi phát hiện có dịch phải công bố dịch theo qui định và thá»±c hiện các biện pháp hành chính, kỹ thuật kịp thời, triệt để nhằm ngăn chặn sá»± lây lan.

IV. Chữa bệnh LMLM gia súc.

 
 
1. Vi rút LMLM dá»… bị bởi ánh nắng mặt trời, nhiệt Ä‘á»™ cao (nhÆ° nÆ°á»›c Ä‘un sôi 100oC), các chất có Ä‘á»™ toan cao nhÆ° quả khế chua (pH ³ 3) và các chất kiềm mạnh nhÆ° xút (pH ³ 9). Vi rút có thể sống nhiều ngày trong chất thải hữu cÆ¡ ở chuồng nuôi, các chất có Ä‘á»™ kiềm nhẹ (pH từ 7,2 - 7,8); trong thịt Æ°á»›p Ä‘ông vi rút có thể sống trong nhiều tháng.
2. Khi bị nhiá»…m bệnh LMLM, nếu không được Ä‘iều trị kịp thời, gia súc non thường bị chết ở tá»· lệ từ 20 – 50%, gia súc trưởng thành thường bị chết từ 2 – 5%, tá»· lệ mắc bệnh trong má»™t Ä‘àn thường là 100%.Golden Vet cung cấp Teroxylin 20% đặc trị LMLM. Chữa triệu chứng nhằm làm cho vết thÆ°Æ¡ng nhanh chóng lành thành sẹo và không gây ra các biến chứng nguy hiểm làm chết gia súc.
3. Chữa miệng: Dùng các chất sát trùng nhẹ, các loại quả chua nhÆ° khế, chanh bóp mền, rÆ°á»›i nÆ°á»›c (hoặc bÆ¡m xịt nÆ°á»›c), trà Ä‘i, sát lại ở lưỡi, mặt trong má, hàm trên, lợi, bỏ bã vào miệng cho con vật nhai. Dùng vải mỏng thấm nÆ°á»›c nói trên xoa vào vùng vết thÆ°Æ¡ng 2 – 3 lần/ngày và xoa trong vòng 4 – 5 ngày. Có thể dùng má»™t trong các chất nhÆ°: xanh Methylen 1%, thuốc tím 1%, Formol  1%, phèn chua 3%, axit acetic 3% hoặc dùng thuốc mỡ Tetracilin, Penicilin bôi vào vết thÆ°Æ¡ng.
4.  Chữa móng: Rá»­a sạch chân gia súc bằng nÆ°á»›c muối, nÆ°á»›c lá chát, hoặc thuốc tím, phèn chua, dấm ăn; sau Ä‘ó bôi các chất sát trùng hút mủ, nhanh lên da non lên vùng móng bị bệnh (bá»™t xoan trá»™n vá»›i dầu lạc, diêm sinh). Để đề phòng ruồi nhặng đẻ trứng vào kẽ móng, có thể dùng Cresin pha loãng hoặc dùng thuốc lào, má»™t ít băng phiến đắp vào vết thÆ°Æ¡ng.
5.  Chữa vú: Rá»­a mụn loét bằng nÆ°á»›c muối ấm, dung dịch axit boric 2-3% hoặc nÆ°á»›c xà phòng, sau Ä‘ó bôi dầu cá, các thuốc sát trùng vào vết thÆ°Æ¡ng.
6.  Chăm sóc cho gia súc, đảm bảo giữ chuồng khô ráo, sạch sẽ, lót chuồng dày cho gia súc nằm, cho ăn cỏ tÆ°Æ¡i, cỏ mền; bổ sung cho gia súc ăn cháo khi bị bệnh nặng.
7. Cùng vá»›i việc Ä‘iều trị bệnh, cần tiến hành tiêu Ä‘á»™c khá»­ trùng chuồng trại, môi trường xung quanh khu vá»±c có gia súc bị bệnh và các vật dụng có liên quan đến gia súc ốm, chết; thá»±c hiện nuôi nhốt, cách ly gia súc,... theo hÆ°á»›ng dẫn của cán bá»™ thú y. Đối vá»›i vùng lần đầu tiên phát hiện có dịch, diện dịch hẹp, số lượng gia súc mắc bệnh ít hoặc mắc bệnh do vi rút type má»›i gây ra, thì biện pháp hiệu quả nhất là tiêu huá»· toàn bá»™ gia súc nhiá»…m bệnh, để nhanh chóng dập tắt ổ dịch./.

V. Trong kinh doanh, giết mổ gia súc

 1. Gia súc phải vận chuyển bằng phÆ°Æ¡ng tiện chuyên dùng, không để rÆ¡i vãi chất thải, có giấy chứng nhận kiểm dịch Ä‘á»™ng vật, trình phúc kiểm tại Trạm KDĐV đầu mối giao thông và Ä‘i đến nÆ¡i Ä‘ã quy định.
2. Chỉ được phép giết mổ gia súc tại các lò mổ hợp pháp
3. Thịt gia súc phải qua kiểm dịch và được bày bán tại nÆ¡i hợp vệ sinh có sá»± kiểm soát của cÆ¡ quan thú y
 4. Mọi trường hợp vi phạm sẽ xá»­ lý theo quy định của pháp luật.

VI.  Người tiêu dùng

1.      Chỉ mua thịt trâu, bò, heo, dê, cừu có dấu kiểm soát giết mổ và được bảo quản hợp vệ sinh.
2.      Không mua thịt gia súc giết mổ trái phép hoặc thịt gia súc bán ở lề đường, chợ tá»± phát.
3.      Báo cho cÆ¡ quan chức năng khi phát hiện có gia súc bệnh, nÆ¡i giết mổ gia súc trái phép hoặc kinh doanh thịt gia súc không Ä‘úng quy Ä‘inh.
 

 Ná»™i dung khác liên quan

Các công ty thuốc thú y tại Việt Nam