BỆNH SÀI SỐT CHÓ ( CARE)- Canine distemper



 

   I.    ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA BỆNH SÀI SỐT CHÓ

 * Mầm bệnh: 
-   Bệnh care hay bệnh sài sốt chó có tên khoa học là Fibris catarrhalis infectionsa canium 
   -   Do virus canine distemper thuá»™c nhóm paramyxo gây nên
-  Vi rút có cấu trúc ARN. trong nhiá»…m sắc chất và nhân tế bào, virus tạo thành thể bao hàm gọi là thể lents. 
*  Loài mắc: 
-   Tất cả các giống chó đều mắc. nhÆ°ng bệnh thường xảy ra ở chó từ 2-12 tháng tuổi, đặc biệt là chó con từ 3-4 tuổi, tá»· lệ nhiá»…m cao hÆ¡n cả và tá»· lệ chết 90- 100%, chó nhập ná»™i hay mắc bệnh.
- Ngoài chó ra, chó sói, cáo, chồn, chồn Ä‘en, rái cá cÅ©ng mắc bệnh.
- Trong phòng thí nghiệm chồn Ä‘en mẫn cảm nhất, ngoài ra có thể dùng chuá»™t lang, thỏ, chuá»™t nhắt trắng, khỉ.
   - Người và Ä‘á»™ng vật khác là môi giá»›i trung gian truyền bệnh 
   -   Chó trưởng thành nhiá»…m virrus nhÆ°ng không phát bệnh mà ở thể mang trùng.
* Chất chứa virus : 
    -   Chó bệnh, virus có trong máu, phủ tạng chất bài tiết ….
    -   Trong máu có Ä‘á»™c lá»±c thì chó sốt cho đến khi lành bệnh.
    -   NÆ°á»›c tiểu thường xuyên có virus.
    -   Óc, lách, hạch, tuá»· xÆ°Æ¡ng, là nÆ¡i chứa mầm bệnh nhiều nhất.
*  Đường xâm nhập:
    -   Virus xâm nhập cÆ¡ thể qua đường hô hấp, đường tiêu hoá cÅ©ng có thể qua da.
    -    Trong phòng thí nghiệm: tiêm, uống, bôi niêm mạc mÅ©i Ä‘êu gây được bệnh.
* Cách sinh bệnh
       Thời kỳ nung bệnh ở chó từ 3-6 ngày, dài nhất từ 17-21 ngày, kéo dài trên dÆ°á»›i má»™t tháng, tối Ä‘a là 5 tuần.
-  Sau khi qua niêm mạc virus vào hệ thống lâm ba phát truyển ở Ä‘ó sau Ä‘ó virus vào máu gây bại huyết, tác Ä‘á»™ng vào ná»™i mạc mạch quản gây sốt kéo dài 24-46 giời.
-  Do sức đề kháng yếu, các vi khuẩn gây kế phát nhÆ°: staphylococcus, Bacdetella, bronchiseptica, streptococus, salmomela, Ecoli… gây Ä‘á»™t sốt thứ 2 kéo dài 3-4 ngày. Vì vậy chó cÅ©ng có những biến chứng nhÆ° viêm phổi, viêm ruá»™t thể cata, viêm não.
* Cách lây lan:
    -      Lây trá»±c tiếp từ chó bệnh sang chó khỏe. Do tiếp súc vá»›i dịch mÅ©i, nÆ°á»›c mắt, nÆ°á»›c bọt, nÆ°á»›c tiểu, phân.
    -     Bệnh lây qua đường hô hấp, đường tiêu hoá.
* Sức đề kháng:  
          Sức đề kháng của virus yếu khi ra Ä‘iều kiện ngoại cảnh.
    -     á»ž Ä‘iều kiện thường, ánh sáng môi trường, virus bị diệt sau vài giờ.
    -     á»ž 550c/1h + 600c/30 phút +100 trong vòng 35 ngày.
    -     Trong trong sác chết lên men thối nó chỉ sống được 38h. 
    -     Các chất sát trùng thông thường NaOH, focmon có thể tiêu diệt được virus dá»…. dàng


II.  TRIỆU CHỨNG


            Do virus có tính hÆ°á»›ng niêm mạc nên tác Ä‘á»™ng lên niêm mạc.
1.   ÄÆ°á»ng tiêu hoá, hô hấp, sinh dục, niêm mạc mắt, gây nên các triệu chứng ở Ä‘ó.
*  Đường tiêu hoá: 
           Viêm cata dạ dày, ruá»™t làm con vật khát nÆ°á»›c, nôn má»­a, ỉa chảy.
   -   Lúc đầu phân lỏng có mầu xám vàng, trong phân có lẫn niêm mạc dạ dày, ruá»™t lầy nhầy. số lần Ä‘i ỉa 5-7 ngày làm chó kiệt sức, mệt mỏi da nhăn nheo.
   -   Sau Ä‘ó phân chuyển sang mầu café nhạt do lẫn máu.
-  Giai Ä‘oạn cuối phân loãng có lẫn máu tÆ°Æ¡i, niêm mạc ruá»™t bong ra, tanh khắm, bết ở hậu môn.
   -  Nôn là triệu chứng thường gặp, do virus tác Ä‘á»™ng lên niêm mạc đường tiêu hoá gây viêm nặng. Lúc đầu môn ra bọt có mầu vàng 
  -   Vì vậy con vật mất nÆ°á»›c và mất chất Ä‘iện giải làm chó gầy sút nhanh, có biểu hiện mắt trÅ©ng, bụng hóp, Ä‘i lại không vững, nằm liệt má»™t chá»—, nhiệt Ä‘á»™ hạ, loạn nhịp tim.
      Chó có thể chết trong vòng 5-7 ngày. 
  -   Chó có thể viêm niêm mạc miệng, viêm hạch hạnh nhân
Giai Ä‘oạn cuối thân sau liệt. Bài tiết tiểu tiện và đại tiện không tá»± chủ được.
* Đường hô hấp: 
     Viêm mÅ©i, viêm thanh quản, viêm phế quản dẫn đến viêm phổi.
   -   NÆ°á»›c mÅ©i chảy ra có mầu xanh và dịnh nhày, có khí máu do xuất huyết. 
   -   Lúc đầu ho khô sau ho Æ°á»›t 
   -  Thở gấp, thở khò khè, thè lưỡi ra thở.
   -   Hai bên mét phập phồng ,có thể có bọt, có khi chó thở giật cÆ¡ nông. 
* Biêu hiện ở mắt 
              Viêm niêm mạc mắt, lúc đầu nÆ°á»›c mắt trong, sau Ä‘ó đục dần nhÆ° có mủ, có khi loét, đục niêm mạc mắt thậm trí có thể mù.

 
 
 
 
* Đường sinh dục: 
    -  Con Ä‘á»±c viêm niêm mạc túi dÆ°Æ¡ng vật.
    -  Con cái có chá»­a có thể dẫn đến sảy thai.
2. Triệu chứng ngoài da
          Giả thích tại sao bệnh có tên là bệnh sài sốt chó. 
-  Ở những vùng da mòng và ít long nhÆ°: Bụng ngá»±c, hang, trong Ä‘ùi… đầu tiên nổi những chấm đỏ, sau Ä‘ó biến thành những mụn có mầu vàng có viền đỏ. Người ta gọi Ä‘ó là nốt sài
-  Mụn có thể khô Ä‘i mà không vá»—, hoặc vỡ ra chảy mủ khô lại rồi Ä‘óng vẩy, vẩy làm cho long bết lại rồi rụng, để lại vết thÆ°Æ¡ng chóng lành, không tạo thành sẹo.
-  Có hiện tượng da tăng sinh: thường thầy ở gan bàn chân, mõm. Làm gan bàn chân cúng lại, con vật Ä‘i lại khó khăn, khập khiá»…ng có khi gan bàn chân nứt ra
3. Triệu chứng thần kinh
         Xuất hiện khi bệnh kéo dài, tuỳ thuá»™c vào vùng não và tuá»· bị viêm.
    -   Có lúc con vật ủ rÅ©, buồn rầu có lúc lại hung dữ.
    -   Về sau xuất hiện co giật đều đặn ở bắp thịt, mÅ©i tai chân hay bóng Ä‘ái.
    -   Vật Ä‘i loạng choạng, đứng lên ngã suống, run rẩy, có khi méo mặt mắt to mắt nhỏ.
    -   Vật lành bệnh thường mang di chứng: Ä‘i xiêu vẹo, gầy còm, Ä‘iếc, Ä‘au mắt.....
Thể thần kinh: Thể thần kinh phân làm 4 loại
1. Miệng há - Ä‘á»›p, đầu và má»™t chân giật giật. 2 chân hoặc cả 4 chân giật có qui luật.
2. Vận Ä‘á»™ng không phÆ°Æ¡ng hÆ°á»›ng.
3. Động kinh, không tá»± chủ được miệng cắn bất kỳ vật gì gần miệng, miệng chảy nÆ°á»›c bọt màu trắng, có khi có lẫn máu, tá»± Ä‘á»™ng tiểu, đại tiện, co giật liên hồi không nghỉ, chạy lung tung, vô thức cuối cùng toàn thân mất lá»±c nằm má»™t chá»— nghỉ.  
4. Thân sau không Ä‘á»™ng đậy được hoặc liệt.
III. CHUẨN ĐOÁN
1. Dá»±a vào triệu chứng bệnh tích: (Thường khó)
-  Trừ khi bệnh xả ra Ä‘iển hình vá»›i chó non chó chÆ°a tiêm phòng vacxin: Sốt có triệu chứng ở đường tiêu hoá, đăc biệt xuất hiên nốt sài ở các vùng da mỏng: ( bụng ngá»±c, bẹn).
2. Chẩn Ä‘oán phân biệt vá»›i:
*    Bệnh cảm mạo: á»Ÿ giai Ä‘oạn đầu.
*     Bệnh viêm phổi: Chó thường mắc khi thời tiết thay đổi, gió mua Ä‘ông lạnh, mắc ở tất cả các lÆ°a tuổi
            + Chó sốt cao, khó thở thở khò khè
            +Điêu trị bằng kháng sinh đặc hiệu bệnh ở đường hô hấp sau 5-7 ngày bệnh giảm và khỏi, chó chở lại bình thường.
*      Bệnh tiêu chảy: Do nhiá»…m khuẩn hay ăn thức ăn không vệ sinh
              + Chó có thể sốt (do nhiá»…m khuẩn) hoặc không sốt
              + Ỉa chảy không có máu
              + Điều trị bằng kháng sịnh đặc hiệu cùng bổ xung nÆ°á»›c và càc chất Ä‘iện giải, sau 7-10 ngày bênh sẽ giảm rồi dần khỏi.
*      Bệnh do parvovirus và viêm gan do virus ở chó:
 -    Giống nhau đều có triệu chứng tiêu chảy, mùi phân tanh khắm
 -     Khác nhau   
+ Bệnh care: Số lượng phân ở mức trung bình, thường nát, phân có mầu cafe.
+ Do parvovirus : Phân loãng nhÆ° nÆ°á»›c, má»—i lần Ä‘i ỉa số lượng phân nhiều.
   + Viêm gan do virus:
- Phân thành khuôn nhÆ°ng phân sống
- Bụng chÆ°á»›ng to do gan sÆ°ng, báng nÆ°á»›c
- Niên mạc mắt viêm nặng hÆ¡n care, trong giống nhÆ° cùi nhãn
*  Bệnh dại ở chó vá»›i biểu hiên thần kinh:
    - Bệnh care thường xuất hiện các triệu chứng thần kinh ở giai Ä‘oạn cuối của bệnh ..... còn giai Ä‘oạn đầu của bệnh biểu hiện không rõ. Nên chó khỏi bệnh thường có biểu hiện đần Ä‘á»™n.
    -     Bệnh dại: chó biểu hiện rõ ở các giai Ä‘oạn khác nhau.
       + Có thể phân biệt bằng cách lấy não làm tiêu bản ( bệnh dai) 
       + Lấy tế bào biểu ( cere) để phát hiện thể: - Nêgri ở bênh dai
                                                                    - Lentz ở bệnh care
3. Dá»±a vào đặc Ä‘iểm dịch tá»… học 
    -     Bệnh sảy ra trên chó đặc biệt ở chó ngoại, chó cảnh.
    -     Mùa Ä‘ông xuân là mùa rá»… phát bệnh
    -     MÆ°c Ä‘á»™ cảm nhiá»…m vá»›i bệnh tuỳ thuá»™c vào lứa tuổi, mắc nhiều nhất vào 3-4 tháng tuổi.
4. Chuẩn Ä‘oán phòng thí nghiệm.
  *     Xét nghiệm bằng tế bào: tìm trong nguyên sinh chất, chủ yếu trên lá»›p tế bào biểu mô ( thể lentz).
     -    Vá»›i chó sống lấy lá»›p màng biểu mô đường sinh dục hay đường tiết niệu.
     -    Chó bị chết lấy sá»›m mẫu bệnh phẩm phổi bàng quang, thân, tiểu não, não, do virus đề kháng kém vá»›i môi trường.
*    Tim virus trong tế bào biểu mô bằng phÆ°Æ¡ng pháp miá»…n dịch huỳnh quang.
*    PhÆ°Æ¡ng pháp huyết thanh học: không có giá trị cao do bệnh tiến chiển nhanh quá thường không tìm thấy kháng thể.
IV. PHÒNG BỆNH: 
Tiêm phòng cho chó lúc 3 tháng tuổi bằng vaccine phòng bệnh Carê (VN) hoặc dùng vaccin DHPPi + L (Hà lan): phòng cùng lúc 5 bệnh Carê, Viêm gan truyền nhiá»…m, Parvovirus, Phó cúm, Lepto. 
 
 
Thá»±c hiện vệ sinh thú y và chăm sóc, nuôi dưỡng tốt giúp chó có sức đề kháng chống lại bệnh. Chuồng trại và môi trường thả chó phải làm vệ sinh định kỳ, hạn chế môi giá»›i truyền bệnh và chống ô nhiá»…m. 


V. ĐIỀU TRỊ:


Bệnh chÆ°a có thuốc Ä‘iều trị đặc hiệu, khi chó bệnh thì phải cách ly để tránh lây nhiá»…m sang chó khỏe khác và Ä‘Æ°a chó đến các phòng mạch Thú y để được hÆ°á»›ng dẫn Ä‘iều trị. 
Có thể sá»­ dụng má»™t trong các loại thuốc kháng sinh trị nhiá»…m khuẩn kế phát nhÆ°:Vime-Tobra, Amoxi 15 % LA, Vimexyson C.O.D, Spectylo, Lincocin 10%.... Kết hợp vá»›i các thuốc bồi dưỡng, trợ sức sau: vitamin C, B. complex fortified , Paravet, Atropin, Na.campho,...
Do chó bị tiêu chảy nhiều, nên truyền dịch Glucose 5% bù đắp nÆ°á»›c và chất Ä‘iện giải để chó mau hồi phục.
 


 

Ná»™i dung khác liên quan