Cải tiến di truyền thông qua thụ tinh nhân tạo



 

 

Lợi ích chính và quan trọng nhất của sá»­ dụng thụ tinh nhân tạo (TTNT) là nhằm nhân rá»™ng nguồn gen Æ°u việt, giúp người chăn nuôi sá»­ dụng con giống chất lượng tốt nhất từ bên ngoài.

Tinh của má»™t Ä‘á»±c giống có thể pha chế để phối cho ít nhất 20 nái, vì thế có thể giúp tăng nhanh năng suất và chất lượng Ä‘àn giống. Không nên sá»­ dụng tinh của những con Ä‘á»±c có chất lượng kém, không qua kiểm tra năng suất và không được chọn lọc di truyền.

Thứ hai, thụ tinh nhân tạo là phÆ°Æ¡ng pháp an toàn để Ä‘Æ°a những nguyên liệu di truyền má»›i vào Ä‘àn giống. Đồng thời hạn chế sá»± lây lan bệnh tật nếu tinh dịch của các con Ä‘á»±c làm việc được kiểm tra trÆ°á»›c cho các bệnh truyền nhiá»…m. Đực giống nên được nuôi dưỡng cách ly, tuân theo quy trình vệ sinh thú y chặt chẽ và thá»±c hiện Ä‘úng các thao tác lấy, pha chế và bảo quản tinh. Thứ ba, TTNT tiện lợi cho những vùng nông thôn hẻo lánh, thường dá»… vận chuyển tinh hÆ¡n Ä‘á»±c giống. TTNT hữu ích ngay cả ở những vùng, trại có nuôi Ä‘á»±c giống, nhÆ°ng trong trường hợp con Ä‘á»±c bị bệnh, hỏng chân, không có khả năng làm việc hoặc bị chết Ä‘á»™t ngá»™t.

HÆ¡n nữa, thông qua TTNT có thể trao đổi nguồn tinh của các con Ä‘á»±c "vô địch" giữa các nÆ°á»›c trên thế giá»›i, giúp làm "tÆ°Æ¡i máu" Ä‘àn giống và tránh đồng huyết.
Thụ tinh nhân tạo có thể đạt kết quả tÆ°Æ¡ng Ä‘Æ°Æ¡ng phối giống trá»±c tiếp. Tuy nhiên, tá»· lệ thụ thai có thể kém hÆ¡n nếu xác định sai thời Ä‘iểm Ä‘á»™ng dục, phối không chính xác hoặc kỹ thuật không hoàn hảo. Dù các thao tác TTNT từ lúc: Lấy, pha chế và bảo quản tinh đến khi phối không khó khăn nhÆ°ng Ä‘òi hỏi luôn cải tiến kỹ thuật và huấn luyện kỹ thuật viên gieo tinh hoặc cán bá»™ thu y.
Để nâng cao năng suất và chất lượng Ä‘àn giống, các nông há»™ và trang trại nên mua tinh từ những con Ä‘á»±c có giá trị di truyền cao, thường của 5 - 10% Ä‘á»±c siêu việt trong tổng số cá thể được kiểm tra năng suất.

Khi chọn nái để gieo tinh nhân tạo, nên chú ý má»™t số Ä‘iểm sau:

1) Không nên sá»­ dụng cho cái hậu bị, bởi vì tá»· lệ thụ thai thấp hÆ¡n khoảng 10% so vá»›i nái ở các lứa đẻ sau, ngay cả vá»›i phối trá»±c tiếp.
2) Tránh sá»­ dụng TTNT đối vá»›i cái hậu bị hoặc nái già trong mùa hè nắng nóng, có thể giảm tá»· lệ thụ thai và chậm Ä‘á»™ng dục trở lại.
3) Tốt nhất nên dùng cho nái từ lứa thứ 2 – 5 và cho các nái khỏe mạnh có giá trị di truyền cao.
Thụ tinh nhân tạo góp phần cải thiện nhanh tiến bá»™ di truyền trong Ä‘àn giống. Nhìn chung nên sá»­ dụng tinh mua từ bên ngoài vá»›i tá»· lệ thấp nhất là 10% trong trại. Qua TTNT giúp người chăn nuôi sá»­ dụng nguồn gen tốt nhất của các trại giống trong và ngoài nÆ°á»›c và là phÆ°Æ¡ng pháp đảm bảo an toàn vệ sinh thú y và sức khỏe cho Ä‘àn gia súc.